Γιατί ο καφές κρυώνει; Θερμοδυναμική και εντροπία
Ο νόμος που εξηγεί γιατί ο χρόνος έχει κατεύθυνση
Η θερμοδυναμική μελετά τη θερμότητα και την ενέργεια. Ο πρώτος νόμος λέει ότι η ενέργεια δεν χάνεται ούτε δημιουργείται, απλώς μετασχηματίζεται. Ο δεύτερος λέει ότι η θερμότητα ρέει αυθόρμητα από το θερμό προς το ψυχρό σώμα, και όχι αντίστροφα. Γι' αυτό ο καφές σου κρυώνει στο δωμάτιο, και δεν ζεσταίνεται μόνος του.
Η έννοια που εκφράζει αυτό το φαινόμενο είναι η εντροπία, ένα μέτρο της αταξίας ή, πιο ακριβώς, του πλήθους των τρόπων με τους οποίους μπορούν να διευθετηθούν τα μόρια ενός συστήματος. Σε ένα απομονωμένο σύστημα, η εντροπία τείνει να αυξάνεται. Ένα φλιτζάνι που σπάει δεν ξανακολλάει μόνο του, γιατί οι «χαλασμένες» διευθετήσεις είναι πολύ περισσότερες από τις «σωστές».
Η αύξηση της εντροπίας ονομάζεται συχνά «βέλος του χρόνου», γιατί διαφοροποιεί το παρελθόν από το μέλλον. Και υπάρχει ένα ελάχιστο όριο θερμοκρασίας, το απόλυτο μηδέν, στους −273,15 °C, όπου η κίνηση των μορίων είναι η ελάχιστη δυνατή.
Ο καφές χάνει θερμότητα με τρεις τρόπους: με αγωγή προς το φλιτζάνι, με συναγωγή στον αέρα και με εξάτμιση. Η εξάτμιση είναι συχνά ο σημαντικότερος, γι΄ αυτό ένα καπάκι τον κρατά ζεστό περισσότερο.
Η ενέργεια δεν χάνεται, απλώς διασκορπίζεται στο περιβάλλον, και αυτή η τάση προς διασπορά περιγράφεται από τη φυσική της εντροπίας.
Διάβασε και
- Τι είναι η βαρύτητα; — Η δύναμη που μας κρατά στη Γη και τους πλανήτες στις τροχιές τους
- Το άτομο: η μικρότερη μεγάλη ιστορία — Από την ιδέα του Δημόκριτου στον πυρήνα και τα κουάρκ
- Η θεωρία της σχετικότητας — Όταν ο χρόνος και ο χώρος δεν είναι ό,τι νομίζαμε
- Κβαντομηχανική: ο παράξενος μικρόκοσμος — Εκεί όπου τα σωματίδια συμπεριφέρονται και σαν κύματα
- Ηλεκτρισμός και μαγνητισμός — Από το κεχριμπάρι του Θαλή μέχρι το φως
- Το σωματίδιο Higgs και ο μεγάλος επιταχυντής — Το κυνήγι του σωματιδίου που δίνει μάζα
- Φως και χρώματα — Γιατί ο ουρανός είναι γαλάζιος και το ηλιοβασίλεμα κόκκινο
- Ηλεκτρισμός και μαγνητισμός — Δύο όψεις του ίδιου νομίσματος