Ηλεκτρισμός και μαγνητισμός
Από το κεχριμπάρι του Θαλή μέχρι το φως
Οι αρχαίοι Έλληνες είχαν παρατηρήσει ότι το κεχριμπάρι, το «ήλεκτρον», όταν το τρίψεις, έλκει μικρά κομμάτια. Από εκεί προέρχεται η λέξη ηλεκτρισμός. Για αιώνες ο ηλεκτρισμός και ο μαγνητισμός θεωρούνταν δύο άσχετα φαινόμενα.
Το 1831 ο Michael Faraday ανακάλυψε ότι ένας μαγνήτης που κινείται δίπλα σε σύρμα δημιουργεί ηλεκτρικό ρεύμα. Αυτή η ηλεκτρομαγνητική επαγωγή είναι η βάση των γεννητριών που παράγουν ηλεκτρισμό. Τη δεκαετία του 1860 ο James Clerk Maxwell συνόψισε όλα τα γνωστά φαινόμενα σε τέσσερις εξισώσεις και διαπίστωσε ότι οι ηλεκτρομαγνητικές διαταραχές ταξιδεύουν ως κύματα με ταχύτητα ίση με του φωτός. Το φως, λοιπόν, είναι ηλεκτρομαγνητικό κύμα.
Το ηλεκτρομαγνητικό φάσμα περιλαμβάνει τα ραδιοκύματα, τα μικροκύματα, το υπέρυθρο, το ορατό φως, το υπεριώδες, τις ακτίνες Χ και τις ακτίνες γάμμα. Όλα είναι το ίδιο πράγμα με διαφορετικό μήκος κύματος, και όλα τα χρησιμοποιούμε, από το ραδιόφωνο μέχρι τις ακτινογραφίες.
Ο ηλεκτρισμός και ο μαγνητισμός ενώθηκαν τον 19ο αιώνα από τον Τζέιμς Κλαρκ Μάξγουελ, που έδειξε ότι τα μεταβαλλόμενα ηλεκτρικά πεδία γεννούν μαγνητικά και αντίστροφα. Από τις εξισώσεις του προέκυψε ότι το φως είναι ηλεκτρομαγνητικό κύμα.
Στην πράξη, η γεννήτρια μετατρέπει κίνηση σε ρεύμα με μαγνήτες και πηνία, ενώ ο ηλεκτροκινητήρας κάνει το αντίθετο. Σχεδόν όλη η ηλεκτρική ενέργεια του κόσμου παράγεται με αυτή την αρχή.
Διάβασε και
- Τι είναι η βαρύτητα; — Η δύναμη που μας κρατά στη Γη και τους πλανήτες στις τροχιές τους
- Το άτομο: η μικρότερη μεγάλη ιστορία — Από την ιδέα του Δημόκριτου στον πυρήνα και τα κουάρκ
- Η θεωρία της σχετικότητας — Όταν ο χρόνος και ο χώρος δεν είναι ό,τι νομίζαμε
- Κβαντομηχανική: ο παράξενος μικρόκοσμος — Εκεί όπου τα σωματίδια συμπεριφέρονται και σαν κύματα
- Γιατί ο καφές κρυώνει; Θερμοδυναμική και εντροπία — Ο νόμος που εξηγεί γιατί ο χρόνος έχει κατεύθυνση
- Το σωματίδιο Higgs και ο μεγάλος επιταχυντής — Το κυνήγι του σωματιδίου που δίνει μάζα
- Φως και χρώματα — Γιατί ο ουρανός είναι γαλάζιος και το ηλιοβασίλεμα κόκκινο
- Ηλεκτρισμός και μαγνητισμός — Δύο όψεις του ίδιου νομίσματος