Το ρολόι μέσα μας: κιρκάδιοι ρυθμοί
Γιατί νυστάζουμε το βράδυ και ξυπνάμε το πρωί
Σχεδόν όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έχουν ένα εσωτερικό ρολόι που ακολουθεί έναν ρυθμό περίπου 24 ωρών, τον κιρκάδιο ρυθμό (από το λατινικό «circa diem», περίπου μία ημέρα). Ρυθμίζει τον ύπνο, την όρεξη, τη θερμοκρασία του σώματος και την έκκριση ορμονών.
Οι Jeffrey Hall, Michael Rosbash και Michael Young τιμήθηκαν με Νόμπελ Φυσιολογίας ή Ιατρικής το 2017 γιατί ανακάλυψαν τον μοριακό μηχανισμό του ρολογιού: μια ομάδα γονιδίων που ενεργοποιούνται και ξεκουράζονται κυκλικά μέσα στο κύτταρο. Στον άνθρωπο, ο κεντρικός «ρυθμιστής» βρίσκεται σε μια μικρή περιοχή του εγκεφάλου και συγχρονίζεται κυρίως με το φως.
Όταν ο τρόπος ζωής μας δεν συμβαδίζει με το εσωτερικό ρολόι, όπως στις βάρδιες ή τα μεγάλα ταξίδια, νιώθουμε κόπωση και δυσκολεύεται ο ύπνος. Βοηθά να εκτιθέμαστε στο φως της ημέρας και να έχουμε σταθερές ώρες για ύπνο.
Διάβασε και
- Το DNA: το βιβλίο της ζωής — Μια διπλή έλικα που κρύβει τις οδηγίες για κάθε ζωντανό οργανισμό
- Το κύτταρο: η μικρή πόλη — Η βασική μονάδα της ζωής και τα εργοστάσιά της
- Εξέλιξη με φυσική επιλογή — Η ιδέα του Δαρβίνου και πώς εξηγεί την ποικιλία της ζωής
- CRISPR: το «ψαλίδι» των γονιδίων — Μια άμυνα των βακτηρίων που έγινε εργαλείο της ιατρικής
- Φωτοσύνθεση: η τροφή από το φως — Πώς τα φυτά μετατρέπουν το φως του Ήλιου σε ζωή
- Μικροβίωμα: οι μικροσκοπικοί συγκάτοικοί μας — Τα τρισεκατομμύρια μικρόβια που ζουν μέσα και πάνω μας
- Βιοποικιλότητα: το δίκτυο της ζωής — Γιατί κάθε είδος μετράει, ακόμη και το μικρότερο
- Ο κύκλος του κυττάρου — Από ένα κύτταρο σε δύο