Πλαστικότητα: ο εγκέφαλος που αλλάζει
Μαθαίνουμε σε όλη μας τη ζωή
Παλαιότερα πίστευαν ότι ο εγκέφαλος ενός ενήλικα είναι «τελειωμένος». Σήμερα ξέρουμε ότι είναι πλαστικός: οι συνάψεις ενισχύονται ή αδυνατίζουν ανάλογα με τη χρήση τους, και νέα δίκτυα σχηματίζονται καθώς μαθαίνουμε. Μια διάσημη φράση, που αποδίδεται στον Donald Hebb, συνοψίζει την ιδέα: τα κύτταρα που ενεργοποιούνται μαζί συνδέονται ισχυρότερα.
Μια γνωστή μελέτη της Eleanor Maguire και των συνεργατών της έδειξε ότι οι οδηγοί ταξί του Λονδίνου, που πρέπει να απομνημονεύσουν ένα πολύπλοκο οδικό δίκτυο, είχαν μεγαλύτερο το οπίσθιο τμήμα του ιππόκαμπου, μιας περιοχής που σχετίζεται με τον χωρικό προσανατολισμό.
Η πλαστικότητα βοηθά και στην αποκατάσταση μετά από εγκεφαλικό επεισόδιο, όπου άλλες περιοχές μπορούν να αναλάβουν μέρος της χαμένης λειτουργίας με κατάλληλη εξάσκηση. Η μάθηση μιας νέας γλώσσας, ενός οργάνου ή μιας δεξιότητας, η σωματική άσκηση και η κοινωνική επαφή θεωρούνται ευεργετικές για την εγκεφαλική υγεία.
Η νευροπλαστικότητα συνεχίζεται σε όλη τη ζωή, αν και είναι εντονότερη στην παιδική ηλικία. Η εξάσκηση σε μια δεξιότητα, όπως ένα μουσικό όργανο ή μια ξένη γλώσσα, ενισχύει τις συνάψεις που χρησιμοποιούνται συχνά.
Μελέτες σε οδηγούς ταξί του Λονδίνου έδειξαν ότι ο ιππόκαμπος, μια περιοχή σχετική με τον χωρικό προσανατολισμό, ήταν μεγαλύτερος σε όσους είχαν μεγαλύτερη εμπειρία στην πόλη.
Διάβασε και
- Ο εγκέφαλος σε αριθμούς — Ένα όργανο μόλις 1,4 κιλών με απίστευτη πολυπλοκότητα
- Πώς «μιλούν» οι νευρώνες — Ηλεκτρισμός και χημεία σε συνεργασία
- Μνήμη: πώς θυμόμαστε — Από τη στιγμή που ζούμε κάτι μέχρι τη στιγμή που το ανακαλούμε
- Ύπνος: τι κάνει ο εγκέφαλος τη νύχτα — Ένας κύκλος με στάδια, όχι ένας απλός «διακόπτης»
- Συναισθήματα και εγκέφαλος — Γιατί νιώθουμε αυτό που νιώθουμε
- Όραση: πώς βλέπει ο εγκέφαλος — Τα μάτια συλλέγουν φως, ο εγκέφαλος φτιάχνει την εικόνα
- Διεπαφές εγκεφάλου-υπολογιστή — Όταν οι σκέψεις γίνονται εντολές
- Το νευρικό σύστημα — Το δίκτυο επικοινωνίας του σώματος