Οι πρώτοι αριθμοί
Τα «άτομα» των αριθμών
Πρώτος είναι ο φυσικός αριθμός μεγαλύτερος του 1 που διαιρείται μόνο με το 1 και τον εαυτό του: 2, 3, 5, 7, 11, 13. Κάθε φυσικός αριθμός μεγαλύτερος του 1 γράφεται κατά μοναδικό τρόπο ως γινόμενο πρώτων, και γι' αυτό οι πρώτοι θεωρούνται τα δομικά στοιχεία των αριθμών.
Ο Ευκλείδης απέδειξε πριν από περίπου 2.300 χρόνια ότι οι πρώτοι είναι άπειροι: αν υπήρχε πεπερασμένο πλήθος, το γινόμενό τους συν ένα θα έδινε αριθμό που διαιρείται από νέο πρώτο, άτοπο. Η απόδειξη θεωρείται από τις πιο κομψές στα μαθηματικά.
Οι πρώτοι δεν είναι μόνο καθαρά μαθηματικό παιχνίδι: η σύγχρονη κρυπτογραφία, που προστατεύει πληρωμές και μηνύματα, στηρίζεται στο ότι είναι εύκολο να πολλαπλασιάσεις δύο μεγάλους πρώτους αλλά δύσκολο να αναλύσεις το γινόμενο ξανά.
Στην κρυπτογράφηση RSA, δύο πολύ μεγάλοι πρώτοι πολλαπλασιάζονται μεταξύ τους. Ο πολλαπλασιασμός είναι εύκολος, ενώ η ανάλυση του γινομένου στους αρχικούς παράγοντες είναι πρακτικά αδύνατη με τους σημερινούς υπολογιστές.
Ο μεγαλύτερος γνωστός πρώτος αριθμός έχει πάνω από 40 εκατομμύρια ψηφία και βρέθηκε με κατανεμημένο πρόγραμμα υπολογιστών.
Οι πρώτοι αριθμοί είναι τα «άτομα» των αριθμών, αφού κάθε φυσικός αριθμός μεγαλύτερος του 1 γράφεται με μοναδικό τρόπο ως γινόμενο πρώτων. Ο Ευκλείδης απέδειξε πριν από περίπου 2.300 χρόνια ότι είναι άπειροι.
Σήμερα έχουν πρακτική σημασία: η κρυπτογράφηση RSA, που προστατεύει πολλές ηλεκτρονικές συναλλαγές, στηρίζεται στο ότι είναι εύκολο να πολλαπλασιάσεις δύο μεγάλους πρώτους, αλλά πολύ δύσκολο να αναλύσεις το γινόμενο.
Διάβασε και
- Ο αριθμός π — Ο λόγος που ακολουθεί κάθε κύκλο
- Πιθανότητες και τύχη — Γιατί ο εγκέφαλός μας κάνει λάθος με το τυχαίο
- Ο Ευκλείδης και η γεωμετρία — Ένα βιβλίο που χρησιμοποιήθηκε για αιώνες
- Άπειρο: δεν είναι όλα ίσα — Ο Cantor και τα μεγέθη του απείρου
- Fibonacci και χρυσή τομή — Μοτίβα που ξανασυναντάμε
- Κρυπτογραφία: μυστικά με μαθηματικά — Πώς προστατεύονται τα μηνύματά μας
- Θεωρία γραφημάτων — Ο γρίφος των γεφυρών
- Η άλγεβρα και οι εξισώσεις — Η τέχνη του άγνωστου