Μαύρες τρύπες: όταν η βαρύτητα νικά
Περιοχές απ' όπου ούτε το φως δεν ξεφεύγει
Μια μαύρη τρύπα είναι μια περιοχή του χώρου όπου η βαρύτητα είναι τόσο ισχυρή που τίποτα, ούτε το φως, δεν μπορεί να διαφύγει αν περάσει ένα όριο που ονομάζεται ορίζοντας γεγονότων. Δεν είναι «τρύπα» με την έννοια ενός κενού: είναι πολλή ύλη συμπιεσμένη σε πολύ μικρό χώρο.
Πολλές μαύρες τρύπες γεννιούνται όταν ένα πολύ μεγάλο αστέρι καταρρέει στο τέλος της ζωής του. Υπάρχουν όμως και υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες, με μάζα εκατομμύρια ή δισεκατομμύρια φορές μεγαλύτερη από του Ήλιου, στα κέντρα των γαλαξιών. Στο κέντρο του δικού μας γαλαξία βρίσκεται το Τοξότης Α*.
Επειδή δεν εκπέμπουν φως, οι μαύρες τρύπες φαίνονται έμμεσα: από τον τρόπο που κινούνται τα άστρα γύρω τους ή από το φωτεινό αέριο που στροβιλίζεται πριν πέσει μέσα. Το 2019 η διεθνής συνεργασία Event Horizon Telescope δημοσίευσε την πρώτη εικόνα μιας μαύρης τρύπας, της M87*, και το 2022 ακολούθησε εικόνα του Τοξότη Α*. Η Γενική Θεωρία της Σχετικότητας του Αϊνστάιν είχε προβλέψει τέτοια αντικείμενα πάνω από έναν αιώνα νωρίτερα.
Το 2019 το Event Horizon Telescope παρουσίασε την πρώτη εικόνα της σκιάς μιας μαύρης τρύπας, στον γαλαξία M87. Το 2022 ακολούθησε η εικόνα της μαύρης τρύπας στο κέντρο του Γαλαξία μας, της Sagittarius A*.
Οι ανιχνευτές βαρυτικών κυμάτων LIGO και Virgo έχουν καταγράψει συγχωνεύσεις μαύρων τρυπών, επιβεβαιώνοντας μια πρόβλεψη του Αϊνστάιν.
Διάβασε και
- Ένα ταξίδι στο Ηλιακό μας Σύστημα — Οκτώ πλανήτες, ένα άστρο και πολλά μικρότερα μυστήρια
- Πώς λάμπει ένα αστέρι; — Ο πυρηνικός φούρνος που μας δίνει φως και ζωή
- Εξωπλανήτες: κόσμοι γύρω από άλλα άστρα — Πώς βρίσκουμε πλανήτες που δεν μπορούμε να δούμε
- Το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb — Ένα μάτι υπέρυθρο που κοιτά πίσω στον χρόνο
- Η Σελήνη, ο πιστός μας σύντροφος — Το φεγγάρι που σηκώνει τις θάλασσες και ενέπνευσε ποιητές
- Άρης: ο κόκκινος γείτονας — Ρομποτικοί εξερευνητές σε έναν ψυχρό και ξερό κόσμο
- Πόσο μεγάλο είναι το Σύμπαν; — Από τη Μεγάλη Έκρηξη ως τα όρια του ορατού
- Γαλαξίες: νησιά από αστέρια — Ο Γαλαξίας μας και οι δισεκατομμύριοι γείτονές του